Make your own free website on Tripod.com
 ประวัติกาแฟ
 พันธุ์กาแฟ
 การปลูกกาแฟ
 การเก็บเก็บเมล็ดกาแฟ
 การคั่วเมล็ดกาแฟ
 การบดกาแฟ
 การคัดและการแยกกาแฟ
 การปอกเปลือกกาแฟ
 การชงกาแฟ
 การชิมกาแฟ
 รสชาติของกาแฟ
 การดูแลรักษากาแฟ

     การปลูกกาแฟ

      สวนทศเทพ เป็นสวนกาแฟอราบิก้าเอกชน ลำดับที่ 4 ของประเทศไทย ตั้งอยู่บนม่อน (เนินดินหรือเนินเขาเตี้ยๆ) ปลายท้องนา เชิงภูเขาสูง
       ของจังหวัดเชียงราย มีความสูงเหนือระดับน้ำทะเลประมาณ 650 เมตร ตั้งอยู่บนตะเข็บระหว่างอำเภอเมืองกับอำเภอแม่จัน สวนทศเทพ
เป็นต้นกาแฟพันธุ์ Arabica var. Catimor 528/26 เจเนอเรชั่น (F) 4-5-6 ที่เรียกได้ว่า มีหลงเหลืออยู่ที่สวนเดียวในประเทศไทย
(ที่เหลืออยู่สวนเดียวเพราะเป็นพันธุ์กาแฟที่มีช่อดอก-และช่อผลห่าง จึงไม่ดกเท่าที่ควร (ผลผลิตต่อต้นต่อไร่เพียง 1 ใน 3 องสายพันธุ์ย่อย
อื่นๆ) ส่วนราชการจึงหันไปสนับสนุนให้เกษตรกรปลูกพันธุ์อื่นๆต่อไป พันธุ์นี้จึงสาบสูญไปจากประเทศไทยตั้งแต่ประมาณ พ.ศ.2530....
พื้นที่ของสวนส่วนที่โหดร้ายสำหรับต้นกาแฟที่สุดคือ ดินขาดความอุดมสมบูรณ์ มีแสงแดดจัด ไม่มีร่มเงา ... ต้นกาแฟเหล่านี้แม้จะมีอายุ
4-5 ปี แล้วก็อยู่ในสภาพแคระแกรน การปรับปรุงบำรุงดินให้มีสภาพดีขึ้น โดยการแซมมูลวัวไปบริเวณโคนต้นระหว่างต้นกาแฟนั้น สายพันธุ์
ใหม่ที่เกิดขึ้นจากการพัฒนาพันธุ์ที่สวนทศเทพนี้เอง ชื่อทางพฤกษศาสตร์ว่า Arabica var. Cartimor Ex. Nanglea มีลักษณะเด่นคือ
คงความหอมของสายพันธุ์ 528/26 เดิมไว้ แต่ให้ผลผลิตที่ดกกว่า เนื่องจากข้อชิดกันมากขึ้น จำนวนข้อกาแฟต่อกิ่งมากขึ้นที่สำคัญคือ ผล
กาแฟสุกพร้อมๆกันโดยในแต่ละต้น ผลจะสุกให้เก็บเกี่ยวผลไม่เกิน 4 ครั้ง ประหยัดแรงงานในการเก็บเกี่ยวกว่าเดิมมาก (พันธุ์เดิมนั้น จะต้อง
ทยอยเก็บถึง 6 ครั้งเลยทีเดียว)

        การเริ่มต้นทำสวนกาแฟที่ดีนั้น จะต้องเริ่มด้วยการคัดเมล็ดพันธุ์จากต้นกาแฟที่ดีเก็บ
และนำมาลอกเปลือกผล (Cherry) ออกด้วยมือ แช่น้ำไว้ไม่เกิน 1 คืน แล้วนำลงแปลง
เพาะ ภาพนี้แสดงให้เห็นถึงการคลุมแปลงเพาะด้วยฟางเพื่อเก็บรักษาความชื้นให้
คงที่เชื่อไหมครับว่าจะต้องรีบดำเนินการจนเสร็จสิ้นดังภาพภายใน 1 สัปดาห์
มิฉะนั้นเมล็ดพันธุ์กาแฟจะสูญเสียความงอก (หรืออัตราการงอก) เร็วมาก
    เมื่อเวลาผ่านไปประมาณ 45-50 วัน กล้ากาแฟจะเริ่มงอกพร้อมๆกัน จะนำฟางที่
คลุมไว้ออก อย่าสำคัญผิดว่าเป็นถั่วงอกนะครับ..... หัวตุ้มด้านบนซึ่งเป็นส่วนที่เรา
นำมาคั่วบริโภคนั้นก็จะค่อยๆแปรสภาพกลายเป็นใบเลี้ยงในระยะต่อไป
  เมื่อเวลาผ่านไปอีกประมาณ 5-7 วันเราจะบรรจงถอนกล้ากาแฟอย่างนิ่มนวลเพื่อ
นำมาคัดว่าลูกๆของเราต้นไหนมีระบบรากที่ดีพอที่จะนำมาเป็นแม่พันธุ์ต่อไปได้....
ทำไมหรือครับ... ระบบรากก็เสมือนปากของคนนั่นเอง ระบบรากแก้วที่แข็งแรง
(รากตรงไม่แตกแขนงดังห้าต้นด้านขวาของภาพ) จะช่วยพยุงลำต้นไม่ให้ล้มง่าย
เมื่อติดผลดกหรือเมื่อถูกลมพายุ... ระบบรากที่อ่อนแอ (รากคดงอ หรือแตกแขนง
ดังสามต้นด้านซ้ายของภาพ) จะไม่สามารถรับน้ำหนักลำต้นได้อย่างเต็มที่ต้นกาแฟ
จะล้มง่าย รากฝอยจะเดินไม่สะดวกและมีแนวโน้มที่จะวนผูกกันเอง ไม่ขยายออก
นอกทรงพุ่มดังที่ควรจะเป็น... .การคัดต้นกล้าในระยะนี้นับเป็นส่วนสำคัญที่สุด
               ในการทำสวนกาแฟประการหนึ่งเลยทีเดียว หากแต่การทำดังนี้เป็นการสิ้นเปลืองแรงงานและต้นกล้าเป็นอย่างมาก (ต้องคัดทิ้งเสียมากกว่าครึ่ง
ทีเดียว) ไม่ค่อยมีผู้ใดทำเช่นนี้มากนักเมื่อก่อนนี้ที่สวนทศเทพก็ใช้วิธีที่ใช้กันอยู่ทั่วไปคือ เก็บต้นกล้ากาแฟที่งอกเองบริเวณโคนต้นแต่เมื่อใช้
วิธีคัดกล้าแบบนี้แล้ว ต้นกล้ากาแฟมีอัตรารอดสูงขึ้นมากและผลผลิตต่อต้นก็สูงขึ้นเช่นเดียวกัน
             เมื่อคัดได้ต้นกล้ากาแฟที่พึงประสงค์แล้ว ก็นำมาเพาะลงถุงชำซึ่งมีขนาดยาวและลึก
เป็นทรงกระบอก ขนาดปากกว้าง 3 นิ้ว ลึก 14 นิ้ว (ถุงดำขนาดพิเศษนี้ไม่มีจำหน่าย
ในท้องตลาด ต้องสั่งทำขึ้นมาเป็นพิเศษ) เหตุผลที่ต้องใช้ถุงดำขนาดพิเศษนี้เพื่อ
บังคับให้รากแก้วงอกยาวตรงเป็นไม้บรรทัดไม่คดงอ หากถุงเพาะชำเป็นขนาดทั่วไป
เมื่อรากกาแฟลงไปจนสุดก้นถุงกะจะเริ่มคดงอ การคัดต้นกล้าก็จะเป็นอันเสียเปล่าไป
เราจะไม่มีการเปลี่ยนถุงจนกระทั่งปลูก เว้นแต่เก็บต้นกล้าไว้เกินกว่า 12 เดือน ซึ่งราก
จะเต็มถุงก็อาจเปลี่ยนถุงให้มีขนาดใหญ่ขึ้น
        โรงบ่มเพาะต้นกาแฟคุณภาพที่เลือกสรรตั้งแต่คุณภาพของกล้าที่จะนำมาปลูก การ
ผสมวัสดุปลูกด้วยกรรมวิธีระบบเกษตรอินทรีย์ ภาพนี้เป็นภาพในโรงเรือนเพาะชำ
เราใช้ระบบน้ำแบบสปริงเกลอร์ (Springler) โดยให้หัวพ่นน้ำอยู่ด้านบน เมื่อเปิด
หัวจ่ายน้ำก็เป็นเหมือนฝนตก หากวันไหนแดดจัดจะเห็นเป็นรุ้งกินน้ำสวยมากทีเดียว
ครับ (ต้นกล้ากาแฟที่เรียงรายในภาพนี้รวมๆ กันประมาณ 10,000 ต้นทีเดียว)

         นี่แหละครับฝนเทียมที่ว่า เพียงแต่ภาพนี้เน้นให้เห็นนางแบบสาวชาวไทยภูเขาเผ่า
อาข่าที่มาช่วยงานของเรามากกว่าบรรยากาศของฝนเทียม ในภาพ สุดากำลังถอน
หญ้าที่งอกในถุงชำกาแฟ ซึ่งหากไม่ถอน หญ้าก็จะโตท่วมต้นกาแฟและแย่งน้ำ
แย่งปุ๋ย แย่งอาหารของต้นกาแฟจนแกร็น
การนำกล้ากาแฟลงปลูกในแปลง ภาพนี้เป็นส่วนที่ทดลองปลูกในระยะห่าง 3 คูณ
3 เมตร (ซึ่งในปัจจุบันสวนทศเทพร่นระยะปลูกลงเหลือ 2.5 คูณ 2.5 เมตร) เราจะ
ขุดหลุมขนาด กว้าง 0.75 เมตรยาว 0.75 เมตร และลึก 0.75 เมตร ทิ้งไว้ 5-7 วัน
เพื่อฆ่าเชื้อโรคในดินแล้วจึงนำปุ๋ยคอกลงผสม ใส่ยากันปลวกเล็กน้อยแล้วคลุกเคล้า
ให้ทั่ว (ภาพถ่ายเมื่อ พ.ศ.2540)
เมื่อผสมดินกับวัสดุปลูกจนทั่วถึงกันแล้ว ก็จะนำกล้ากาแฟลงปลูก ที่สวนทศเทพเรา
จะเริ่มปลูกกาแฟ (เพื่อซ่อมแซมส่วนที่ตายไป เพื่อทดแทนต้นกาแฟที่อายุมากและให้
ผลผลิตไม่เต็มที่ หรือเพื่อขยายพื้นที่ปลูก) ประมาณเดือนมิถุนายน -กรกฎาคม ภาพนี้
เป็นภาพคุณชัยชาญ วิบุลศิลป์ เจ้าของสวนทศเทพ ลงมือปลูกด้วยตนเอง ซึ่งเป็นภาพ
ที่ชินตาทุกครั้งที่ท่านเดินทางไปกำกับการปลูกด้วยตนเอง(ภาพนี้ ถ่ายเมื่อสวน
ทศเทพปลูกซ่อมครั้งใหญ่เมื่อปี พ.ศ.2540)
       ภาพนี้เป็นภาพกล้ากาแฟยอดฮิต เป็นอีกมุมมองของต้นกล้ากาแฟที่น่ารักน่าเอ็นดูมาก
เราโหลดมาให้ชื่นชมประกอบการพิจารณาครับ
       ภาพนี้เป็นภาพดอกกาแฟบาน ...ความหอมลึกซึ้งที่ไม่สามารถอธิบายได้ด้วย
ตัวหนังสือ
ภาพนี้เป็นภาพผลกาแฟดิบบ่มที่รวบรวมแร่ธาตุต่างๆ ในดินเป็นเวลา10 - 12 เดือน

 

 

 

                  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

 

 



                           

                     

 

 

                  Back  To Menu